De ochtenden op hemelvaartsdag hebben voor mij altijd iets eigens. De wereld is stiller, de lucht lijkt lichter, en zelfs als je niet bijzonder theologisch bent ingesteld, hangt er een soort verwachtingsvolle rust in de lucht. Al jaren lang zoek ik in de vroege ochtenduren op deze dag de natuur op. Dauwtrappen. Genieten van dat wat je om je heen kunt zien en waar je in de vaart der volkeren zo vaak aan voorbij loopt. Genietend van de stilte, de ontluikende natuur, de dauw op het land, de heide die er stil en verlaten bij ligt.
Deze keer echter niet.
De warmte van het bed hield mij gevangen, terwijl de regen (het leek wel hagel) tegen het dakraam kletterde. De voeten dus niet in de wandelschoenen gestoken. Ze staken wel onder de dons vandaan over de rand van het bed. Verder kwamen ze zo (zo bungelend uit het bed) vlak na het ochtendgloren niet.
Hemelvaart 2026: zonder dauwtrappen. Voor mij was het een unicum.
Wel een kerkbezoek afgelegd overigens. Dat hoort ook bij de traditie. Dus in die zin uiteindelijk het bed wel verlaten. Zo zat ik vanmorgen in de kerk, waar een afbeelding werd getoond van een altaarstuk uit de kapel van La Houssaye in Frankrijk. Een prachtig, ietwat naïef ogend werk, waarin een groep knielende mensen omhoog kijkt — naar een wolk waaruit alleen nog twee voeten steken.
Het is een bijna komisch beeld: de leerlingen die Jezus nakijken, maar eigenlijk al te laat zijn. De rest van hemelvaart is letterlijk al uit beeld verdwenen. Alleen die voeten nog, bungelend uit een wolk. Het is een verbeelding die je bijblijft, juist omdat hij zo menselijk is: wij, die maar blijven staren naar wat we niet meer kunnen zien.
Al die naar boven kijkende mensen, die amper oog hebben voor dat wat er om hen heen gebeurt. Ik moest denken aan die reclame van de spanplafonds. Je weet wel: iemand die voortdurend mensen tegen komt ,die naar boven kijken, zo gefascineerd door de strakke plafonds: overal tegenaan botsend: tafels, deuren, mensen. Alles wordt een obstakel wanneer je blik alleen maar omhoog gericht is. Volgens mij overigens niet de boodschap die achter het hemelvaart-verhaal zit. De boodschap en symboliek achter hemelvaart is eigenlijk precies andersom: kijk gerust omhoog, maar vergeet niet om je heen te kijken.
Want het leven gebeurt niet alleen boven je hoofd, maar vooral naast je, voor je, achter je en soms zelfs onder je voeten.
Dat beeld past bij het theaterbezoek dat Irene en ik afgelopen week aan Zwolle brachten. "Rekhelzen" de theatervoorstelling van Yentl en de Boer. De titel alleen al: Rekhelzen — dat beeld van jezelf lang maken, je nek uitstrekken, reikhalzend uitkijken naar iets dat misschien komt, misschien niet.
Rekhalzen: Het is oudhollands voor reikhalzen. Hoe verder de halzen reiken en hoe hoger de nekken rekken, hoe beter. Want dat is waar Yentl en de Boer aan toe zijn. Ze gaan op zoek naar... Naar iets van een richting. Hun humoristische blik op het leven is precies dat: kleine gedragingen uitvergroten tot het absurde, waardoor je ineens ziet hoe vreemd, herkenbaar en soms pijnlijk menselijk we eigenlijk zijn. Ongemakkelijke situaties in de persoonlijke sfeer — we kennen ze allemaal. Die momenten waarop je je druk maakt om iets kleins, iets onbenulligs, maar het voelt als een groots probleem.
Yentl en de Boer leggen dat bloot met een soort liefdevolle spot. Je lacht, maar je denkt ook: ja, dit ben ik. En misschien is dat wel de kracht van humor: het laat je even van een afstand naar jezelf kijken, zonder oordeel. Hoe vaak zit je niet in een ongemakkelijke situatie omdat je iets onbesproken hebt gelaten of je juist verkeerd hebt uitgedrukt?
En over ongemakkelijke situaties gesproken — al is “ongemakkelijk” hier een veel te mild woord. Wat er in Loosdrecht afgelopen week gebeurde, dat protesterende tuig dat meent dat schreeuwen, intimideren en vernielen een vorm van “ruimte opeisen” is… daar schaam je je toch kapot voor. Ik wel in ieder geval.
Het heeft niets te maken met reikhalzend uitkijken naar een beter perspectief, naar het goed hebben met elkaar.
Het heeft niets te maken met hoop, of met samenleven, of met ruimte geven. Het is domme — heel domme — volkswoede, gericht op iets dat er totaal los van staat.
Waar Yentl en de Boer laten zien hoe menselijkheid eruitziet wanneer je het uitvergroot, laat Loosdrecht zien hoe lelijk het wordt wanneer je het verkleint tot domme en pure agressie.
Hemelvaart, een altaarstuk met bungelende voeten, een reclame over spanplafonds, voeten die onder de dons uitkomen, een theatervoorstelling vol humor en herkenning, en dan de harde realiteit van protesten die ontsporen — het lijkt misschien een vreemde combinatie. Maar ergens raakt het allemaal aan dezelfde vraag:
Waar richten we onze blik op?
Alleen omhoog?
Alleen naar binnen?
Of ook naar elkaar?
Misschien is het verstandig om af en toe omhoog te kijken — naar wat ons overstijgt, naar wat ons inspireert. Maar minstens zo belangrijk is het om om je heen te kijken. Naar de mensen naast je. Naar de wereld waar je deel van bent. Naar de beweging die nodig is om het samen leefbaar te houden. Daar horen bungelende voeten bij. Uit een wolk of misschien ook wel onder de dons vandaan.
En soms, heel soms, helpt het om er met humor naar te kijken.
Zodat we niet alleen rekhelzen naar wat beter kan, maar ook zien wat er al is.
Reactie schrijven
Myr (woensdag, 20 mei 2026 15:31)
Hemelvaart al lang voorbij, ik kwam niet eerder aan dit stukje proza toe. Maar heel knap qua opbouw en associatie!
Op naar Pinksteren!